ارزیابی آسیب‌پذیری سواحل شمالی خلیج فارس در برابر ریزش‌های نفتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، موسسه آموزش عالی علم و فن ارومیه، ارومیه، ایران

4 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

10.22034/jewe.2021.273904.1524

چکیده

وقوع ریزش‌های نفتی در دریاها و اقیانوس‌ها موجب بروز آسیب‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت بسیاری به سواحل و اکوسیستم‌های دریایی می‌شوند. بنابراین به‌منظور کاهش خسارات، نقشه‌های جامع آسیب‌پذیری سواحل می‌توانند به‌عنوان ابزاری قدرتمند در اختیار تصمیم‌گیرندگان مدیریت سواحل و نیز تیم مقابله اضطراری با ریزش‌ها قرار بگیرند. در پژوهش حاضر، با تلفیق مدل ریاضی مسیریابی لکه نفتی و نرم‌افزار ArcGIS، سواحل شمالی خلیج‌فارس براساس مواجهه با آلودگی‌های نفتی مورد ارزیابی قرار گرفتند. به همین منظور، 20 سناریو ریزش فرضی با نوع نفت و زمان وقوع تصادفی در فصل‌های تابستان و زمستان طراحی شدند. سپس با استفاده از نرم‌افزار لاگرانژی GNOME مسیر حرکت لکه نفتی و زمان رسیدن آن به سواحل شبیه‌سازی شد و براساس آن ماتریس مواجهه هر ناحیه ساحلی با آلودگی تشکیل گردید. در نهایت، سواحل شمالی خلیج به پنج سطح آسیب‌‌پذیری طبقه‌بندی شدند. نتایج نشان داد که در تابستان محدوده بندرهای عسلویه و بوشهر با احتمال تجمعی به ترتیب 120% و 94% و در زمستان بندر عسلویه با احتمال تجمعی 119% در کل سناریوها در رده آسیب‌پذیری بسیار بالا قرار گرفتند. همچنین، بندرهای بوشهر و عسلویه بالاترین ضریب پتانسیل آسیب‌رسانی به منطقه را به خود اختصاص دادند. بر اساس نتایج این پژوهش، آسیب‌پذیری سواحل به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر تغییرات فصلی شرایط اقلیمی منطقه و وضعیت جریان قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Vulnerability Assessment of the northern coasts of the Persian Gulf to oil spills

نویسندگان [English]

  • Kameleh Aghajanloo 1
  • Mirali Mohammadi 2
  • Mahdi Yadegar Azadi 3
  • Farzad Ghatei 4
1 Department of Civil Engineering, Engineering Faculty, University of Maragheh, Maragheh, Iran
2 Civil Engineering Department, Engineering Faculty, University of Urmia, Urmia, Iran
3 Civil Engineering Department, Engineering Faculty, University College of Science and Technology. Urmia, Iran
4 Civil Engineering Department, Engineering Faculty, University of Maragheh, Maragheh, Iran
چکیده [English]

Oil spills in the seas and oceans cause much short-term and long-term damage to coasts and marine ecosystems. Therefore, to reduce the damage, comprehensive coastal vulnerability maps can be provided as a powerful tool to coastal management decision-makers as well as the emergency response team. In the present study, by integrating the mathematical model of oil slick trajectory and ArcGIS software, the northern coasts of the Persian Gulf were evaluated based on exposure to oil pollution. For this purpose, 20 hypothetical oil spill scenarios with random oil types and occurrence time in summer and winter were designed. Then, using GNOME Lagrangian software, the path of the oil slick and its arrival time to the shores were simulated, based on which the matrix of exposure of each coastal area to pollution was constructed. Finally, the northern shores of the Gulf were classified into five levels of vulnerability. The results showed that in summer Assaluyeh and Bushehr ports with a cumulative probability of 120% and 94%, respectively, and in winter Assaluyeh port with a cumulative probability of 119% in all scenarios were in a very high vulnerability level. Also, the ports of Bushehr and Assaluyeh had the highest potential for damage to the region. According to the results of this study, coastal vulnerability is significantly affected by seasonal changes in climatic conditions and the current situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Risk potential
  • Persian Gulf
  • Oil spill
  • Vulnerability levels

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 تیر 1400
  • تاریخ دریافت: 01 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری: 28 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش: 30 تیر 1400