نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

2 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

3 کارشناس ارشد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

چکیده

فرسایش آبکندی فرآیند مهم و عمده تخریب اراضی و از مهمترین منابع فرسایش و تولید رسوب در کشور محسوب می‌شود. بنابراین با تثبیت و مدیریت آبکند‌ها، می‌توان حجم قابل توجهی از فرسایش و هدررفت خاک را کاهش داد. هدف از این تحقیق، تعیین تأثیر محلول اشباع آهک درکاهش نرخ رشد آبکند‌ها بود که پس از مکان‌یابی، دو آبکند فعال با خصوصیات فیزیوگرافی و خاک‌شناسی مشابه و ثبت مشخصه‌های فیزیوگرافی و خاک‌شناسی، یکی به‌عنوان شاهد و دیگری به‌عنوان تیمار در نظر گرفته شد. سپس از خاک آن‌ها نمونه‌برداری و در آزمایشگاه مشخصه‌های شیمیایی، فیزیکی و مکانیکی آن تعیین شد. اثر حجم محلول اشباع آهک و زمان نگهداشت در اصلاح مقاومت تک محوری خاک آبکند، مورد بررسی و آزمایش قرار گرفت. برای تزریق آهک، یک حوضچه نواری پیرامون آبکند، ایجاد و به میزان حجم بهینه محلول اشباع آهک در سطح حوضچه تخلیه شد. سپس در دوره-های شش‌ماهه، با انجام نقشه‌برداری، رشد طولی و حجمی آبکند‌ها تعیین و نتایج با یکدیگر مقایسه شد. نتایج تاثیر حجم محلول اشباع آهک بر مقاومت خاک آبکند در زمان نگهداری ثابت، نشان داد که حداکثر افزایش مقاومت خاک به میزان420 درصد نمونه شاهد، با تزریق 40 برابر حجم تخلخل خاک به‌دست آمد. نتایج تاثیر زمان نگهداری بر میزان افزایش مقاومت خاک، حداکثر افزایش مقاومت در دوره نگهداری60 روزه و به میزان 400 درصد را نشان داد. مقایسه میزان رشد طولی آبکند تثبیت شده با نمونه شاهد، نشان داد که نمونه تثبیت شده 58 درصد کاهش رشد طولی و 83 درصد کاهش رشد حجمی داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Controlling the growth rate of gullies using lime saturated solution

نویسندگان [English]

  • Rahim Kazemi 1
  • Reza Bayat 1
  • Ziaoddin Shoaei 2
  • Seyyed-Reza Imam-Jome 3

1 Assistant Prof., Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran

2 Associate Prof., Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran

3 Expert., Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran

چکیده [English]

The gully erosion is a major process in land degradation and is one of the most important sources of erosion and sediment production in our country. Therefore, by stabilizing and controlling gullies, a significant volume of soil erosion can be reduced. The aim of this study was to investigate the effect of lime saturated solution on reducing the growth rate of gullies. In this study, after locating two active gullies with similar physiographic and soil characteristics, one was considered as a control and the other as a treatment. Then, their soil was sampled and its chemical, physical and mechanical properties were determined in the laboratory. To determine the appropriate curing time and the optimal volume of lime saturated solution for injection, effect of the volume of lime saturated solution and curing time to improving the uniaxial strength of gully soils, were investigated and tested. Then lime saturation solution was applied to the surface of strip pool, in accordance to the results of the previous step. Then, in quarterly periods, longitudinal and volumetric growth of gullies were recorded by mapping and comparing with each other. The results of the investigation of effect of curing time on soil strength during constant volume of saturated lime solution, showed a 400% increase in soil strength over a 60-day curing time. Comparison of the longitudinal growth rate of the stabilized gully with the control sample showed that the stabilized gully had a 58% reduction in longitudinal growth and a 83% in volumetric growth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Erosion
  • Porosity
  • Stabilization
  • strength