نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

2 گروه علوم و مهندسی شیلات، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

چکیده

از آن‌جا که، مطالعه رسوبات به‌عنوان یکی از مخازن جذب آلاینده های فلزی از اهمیت بسیاری برخوردار است، این پژوهش با هدف منشاء‌یابی و ارزیابی آلودگی عناصر آرسنیک، کادمیم، نیکل و وانادیوم در رسوبات ساحل فرح آباد دریاچه مازندران در سال 1398 انجام شد. در این مطالعه توصیفی، پس از جمع‌آوری 36 نمونه رسوب از 12 ایستگاه منتخب واقع در سواحل فرح آباد، مقادیر پارامترهای pH، EC، ماده آلی و بافت رسوبات تعیین شد. از طرفی، محتوی عناصر نیز توسط دستگاه نشر اتمی خوانده شد. به‌علاوه، شاخص های ضریب آلودگی (CF)، غنی‌شدگی (EF) و بار آلودگی (PLI) برای ارزیابی آلودگی رسوبات و روش‌های تحلیل مولفه های اصلی (PCA) خوشه‌بندی سلسله مراتبی (HCA) نیز برای شناسایی منابع بالقوه عناصر در نمونه های رسوب استفاده شدند. نتایج نشان داد میانگین غلظت عناصر آرسنیک، کادمیم، نیکل و وانادیوم در نمونه ها به‌ترتیب برابر با 12.7، 0.191، 35.0 و 31.9 mg/kg و به‌جز در مورد میانگین غلظت عنصر آرسنیک در ایستگاه‌های 1، 4، 7، 10 و 11، در همه ایستگاه‌ها از بیشینه مجاز NOAA کوچک‌تر بود. نتایج خروجی مدل PCA نشان داد احتمالاً منشاء عناصر کادمیم، نیکل و وانادیوم در رسوبات یکسان بوده است که با نتایج روش HCA، شاخص EF و ضریب تغییرات و همچنین نتایج ماتریس همبستگی پیرسون تا حدودی مطابقت داشت. با توجه به پایداری بالا، نیم‌عمر طولانی و غیرقابل تجزیه زیستی بودن فلزات سنگین، برای حفظ سلامت محیط و زیست‌مندان ساکن در بوم‌سازگان‌ها نسبت به پایش مداوم محتوی این عناصر در محیط‌های مختلف به‌ویژه خاک و رسوب توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Source Identification and Evaluation of Contamination of Some Elements in Surface Sediments Collected from Farahabad Coast, South part of Caspian Sea

نویسندگان [English]

  • Arezoo Khalijian 1
  • Bahareh Lorestani 1
  • Soheil Sobhan Ardakani 1
  • Mehrdad Cheraghi 1
  • Lima Tayebi 2

1 Department of the Environment, College of Basic Sciences, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran

2 Department of Fisheries Science, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran

چکیده [English]

This study was carried out to source identification and evaluation of contamination of some elements (As, Cd, Ni and V) in surface sediments collected from Farahabad Coast, Caspian Sea in 2019. In this descriptive study, a total of 36 surface sediment samples were collected from 12 sites located on Farahabad Coast. The content of physicochemical parameters was determined in the laboratory based on the standard methods and the content of elements was determined using ICP-OES. Sediments contamination was determined using the CF, EF and PLI indices. Also, PCA and HCA were used to identify potential sources of elements in sediment samples. The results showed that the mean concentrations of As, Cd, Ni and V in the sediment samples (mg/kg) were 12.7, 0.191, 35.0 and 31.9, respectively, which for Cd, Ni and V were lower than the maximum permissible concentration established by NOAA. The results of PCA, HCA, PCC and EF revealed that Cd, Ni and V probably originated from similar sources. The PLI values of the samples with an average value of 0.783, indicated that 83% and 17% of sediment samples were low and moderately contaminated, respectively. Accordingly, since the mean contents of As in 42% of sampling stations were higher than MPC, therefore, periodic monitoring of sediment media is important to maintaining environmental health. Furthermore, it is recommended that sediment contamination by trace elements be evaluated and that natural versus anthropogenic contribution be distinguished for effective remediation actions against metal pollution.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caspian Sea
  • Ecotoxicological criteria
  • Heavy metals
  • Multivariate statistics
  • Sediment contamination