ارزیابی آلودگی عناصر (Cd, As Cu, Zn,) در مصب رودخانه های غرب استان مازندران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

2 دانشجوی دکتری آلودگی‌های محیط زیست، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران.

10.22034/jewe.2021.291804.1592

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی غلظت عناصر آرسنیک، کادمیم، روی و مس در آب و رسوبات مصب رودخانه‌های غرب استان مازندران در دو فصل کشت (تابستان) و غیر کشت (زمستان) انجام شد. به همین منظور 36 نمونه آب و رسوب در 4 ایستگاه (رودخانه صفارود، شیرود، کاظم‌رود، سردآبرود) با سه تکرار از فروردین تا اسفند ماه 1398 نمونه‌بردای و براساس روش‌های استاندارد توسط دستگاهICP-MS غلظت عناصر اندازه‌گیری شد. میانگین کل فاکتورهای محیطی در دو فصل زمستان-تابستان به ترتیب دما 11/21-16/46°C، شوری 3/58-6/47 g/L، پی اچ 5/92-5/42 مواد محلول 3/52-6/25 g/L، هدایت‌الکتریکی 6/27-11/12 µ mho/cm، نیتریت 0/03- 0/01 mg/L و نیترات 3-1/37 mg/L بدست آمد. طی مقایسه فاکتورهای محیطی با استاندارد کیفیت آب‌ ایران براساس نوع کاربری کشاورزی، صنعتی، تفریحی و پرورش ماهیان گرمابی و سردآبی در حد استاندارد بود. میزان کل جذب فلزات کادمیوم، آرسنیک، مس، روی در آب به ترتیب 0/25، 0/77، 11/44، 11/02 mg/L؛ در رسوبات به ترتیب 0/2، 3/83، 20/91، 59/27 µg/g بود. با شروع فصل کشت میزان غلظت فلزات در نمونه‌های آب و رسوبات بسیار بالاتر بود. روند میزان جذب فلزات بصورت روی ˂ مس ˂ آرسنیک ˂ کادمیوم بود. رودخانه صفارود نسبت به سایر رودخانه‌ها آلوده‌تر بود. مقایسه میزان غلظت فلزات نمونه‌های آب با استاندارد ایران و جهان در هر 4 رودخانه بیشتر از حد مجاز بوده ولی در رسوبات به جز فلز مس و آرسنیک در بقیه کمتر از حد مجاز بدست آمد. فاکتورهای محیطی تأثیر مستقیم و غیر مستقیمی بروی میزان جذب عناصر سنگین در آب و رسوبات رودخانه دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of element pollution (Cd, As Cu, Zn,) in estuaries of western rivers of Mazandaran province

نویسندگان [English]

  • Ahmad Tavana 1
  • Sayed Ahmad Hejazi 2
  • Aptin Rahnavard 1
  • Gholamreza Farid Fahimi 1
  • Masoud Kiadaliri 1
1 Department of Environment, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran.
2 PhD Student in Environmental Pollution, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran.
چکیده [English]

The present study was conducted to assess the concentration of toxic (Cd, As) and non-toxic (Cu, Zn) metals in water and sediments of rivers in the west of Mazandaran province, Iran during cultivation (summer) and non-cultivation (winter) seasons. Thirty-six water and sediment samples were taken from four stations (Safarood, Shirood, Kazemrood, and Sardabrood rivers) with three replicates from April to March 2019 to measure the concentration of elements according to standard techniques by inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS). Mean values of total environmental factors at the four stations during winter and summer seasons were as follows: temperature=11.21-16.46 °C, salinity=3.58-6.47 g/L, pH=5.42-5.92, soluble matter=3.52-6.25 g/L, electrical conductivity=6.27-11.12 µ mho/cm, nitrite=0.01-0.03 mg/L, and nitrate=1.37-3 mg/L. The quality of environmental factors was found within the normal range for water quality in Iran for different types of land use: agricultural, industrial, recreational, and hot and cold water fish farming. Mean values of total adsorption of cadmium, arsenic, copper, and zinc were respectively 0.25, 0.77, 11.44, 11.02 mg/L in water samples, and 0.2, 3.83, 20.91 and 59.27 µg/g in sediment samples. The adsorption of all metals was higher at the beginning of the cultivation season compared to the non-cultivation season both in water samples and sediment samples. The adsorption pattern of metals was zinc>copper>arsenic>cadmium. Safarood river was the most polluted of all rivers. Compared to Iranian and world standards, the concentration of metals was higher than the permissible limit in water, but lower in sediments (except for copper and arsenic) in all four rivers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • heavy metals
  • agricultural pesticides
  • estuary
  • River
  • Mazandarn

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 شهریور 1400
  • تاریخ دریافت: 10 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری: 12 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 09 شهریور 1400