پایش سلامت خاک در اکوسیستم ناپایدار شمال کشور: مطالعه موردی شهر گرگان

نوع مقاله : مقاله کوتاه

نویسنده

1- مربی؛ عضو هیئت علمی گروه مهندسی خاک؛ دانشکده آب و خاک؛ دانشگاه زابل؛زابل، ایران

10.22034/jewe.2021.273692.1522

چکیده

افزایش جمعیت و فشار مضاعف به اکوسیستم جهت تأمین منابع غذایی، منجر به تغییرات گسترده در کاربری اراضی طبیعی جنگل‌های شمال کشور به اراضی زراعی شده است. این پژوهش با هدف مطالعه اثر تغییر کاربری بر‌ سلامت و کیفیت خاک اراضی شیب‌دار جنوب شهر گرگان انجام شد. نمونه‌برداری در تیر ماه 1398 به دلیل تخریب شدید اراضی تنها از 2 موقعیت شانه شیب و شیب پشتی و به‌صورت کاملاً تصادفی از عمق 20-0 سانتیمتری خاک جنگل و زمین کشت شده مجاور انجام و سپس نمونه‌ها مورد تجزیه قرار گرفتند. خصوصیات مورد ارزیابی شامل درصد کربن آلی خاک، درصد اجزای بافت خاک (شن، سیلت و رس)، وزن مخصوص ظاهری خاک، درصد آهک معادل خاک، واکنش خاک، مقادیر عناصر پرمصرف (ازت، فسفر، پتاسیم) و ظرفیت تبادل کاتیونی به‌عنوان شاخص‌های کیفیت خاک بودند. نتایج نشان داد که بیشترین ضریب تغییرات در نتیجه تغییر کاربری مربوط به پارامتر درصد کربن آلی خاک بوده است. تجزیه واریانس و مقایسه میانگین حاکی از آن بود که تغییر کاربری از جنگل به کشاورزی موجب کاهش معنی‌دار کیفیت خاک در تمامی پارامترهای مورد ارزیابی به‌استثناء فسفر قابل جذب شده است. همچنین بررسی درصد کربن آلی خاک به‌عنوان مهم‌ترین شاخص کیفیت خاک نشان داد که این پارامتر با میانگین 07/6% در کاربری جنگل و میانگین 59/0% در کاربری زراعی با کاهش 90 درصدی در نتیجه تغییر کاربری روبرو شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation Soil health in the unstable ecosystem of the north of the country: a case study of Gorgan

نویسنده [English]

  • Abolfazl Bameri
3- Faculty Member of Soil Engineering Department, Faculty of Water and Soil, University of Zabol, Zabol. Iran
چکیده [English]

Increased population and double pressure on the ecosystem to provide food resources, has led to widespread changes in the use of natural land in the northern forests of the country to agricultural land. Therefore, this study was conducted to study the effect of land use change on the health and soil quality of sloping lands south of Gorgan. Sampling was performed in July 2020 due to severe land degradation from only two positions of shoulder and back slope and completely randomly from a depth of 0-20 cm of forest soil and adjacent cultivated land and then samples were analyzed. Properties evaluated include soil organic carbon content (OC), percentage of soil texture components and bulk density of soil, percentage of lime equivalent soil, EC, pH, the amounts of high consumption elements (NPK) and CEC were as indicators of soil quality. The results showed the highest coefficient of variation as a result of land use change was related to the two parameters of OC. Analysis of variance and mean comparison showed land use change from virgin forest to agriculture has significantly reduced soil quality in all parameters evaluated except absorbable phosphorus. Also, the study of OC as the most important indicator of soil quality showed that this parameter with an average of 6.07% in forest use and an average of 0.59% in agricultural use with a 90% decrease as a result of land use change.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Change
  • Soil quality
  • Soil Organic Carbon
  • Golestan province

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 تیر 1400
  • تاریخ دریافت: 28 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 27 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 30 خرداد 1400