بررسی سازگاری اقلیمی مناطق برای کشت گیاه گل‌محمدی با استفاده از روش تحلیل شبکه‌ای (مطالعه موردی: استان اصفهان)

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا و علوم انسانی، دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران

چکیده

توسعه پایدار کشاورزی مستلزم شناخت و توسعه روش‌های علمی است که نقش مؤثری در بهینه‌سازی مصرف آب، اشتغال و درآمد‌زایی، سلامت جامعه و صادرات غیرنفتی داشته باشند. ارزش بارز اقتصادی و درمانی، تقاضای بازار و سطح فرآوری بالای گیاهان دارویی باعث شده است تا کشت این گیاهان در دنیا روزبه‌روز افزایش یابد. با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی ایران، توسعه کشت این گیاهان به‌ویژه در نواحی خشک و نیمه‌خشک اهمیت دوچندانی پیداکرده است. در پژوهش حاضر به‌منظور مکان‌یابی مناطق مستعد کشت گیاه گل‌محمدی به‌عنوان یکی از گیاهان دارویی ارزشمند، معیارهای اقلیمی، توپوگرافی و اجتماعی- اقتصادی به‌عنوان معیارهای مؤثر درکشت گیاه مذکور انتخاب و به کمک فرآیند تحلیل شبکه‌ای وزن‌دهی شد. سپس از سامانه اطلاعات جغرافیایی برای رقومی سازی و تلفیق لایه‌ها استفاده‌شد. پس از تشکیل پایگاه اطلاعات فضایی منطقه، اطلاعات توصیفی نقشه‌ها به آن‌ها اضافه شد. هم‌پوشانی وزنی در محیط GIS صورت گرفت و در نهایت پهنه‌بندی مناطق مستعد کشت گل‌محمدی انجام شد. نتایج نشان داد سه عامل بارش سالیانه، ارتفاع و دمای میانگین سالانه، بیشترین تأثیر و پارامتر شیب کمترین تأثیر را بر کمیت و کیفیت گیاه گل‌محمدی داشتند. همچنین بر اساس نقشه پهنه‌بندی، نواحی شمال، مرکز و نواحی غربی استان به ترتیب با 38، 15.6 و 11%، بیشترین مناطق مستعد کشت این گیاه را در خود جای‌داده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Climatic Adaptation of Regions for Rosa Damascena Cultivation Using Network Analysis Method (Case Study: Isfahan Province)

نویسندگان [English]

  • Sayyed Omid MirMohammadSadeghi 1
  • Ehsan Alipoori 2
  • Abbas Alipour 3
1 M. Sc., Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahre- Kord University, Shahre- Kord, Iran
2 Ph.D Scholar, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assist. Professor, Department of Political Geography, Faculty of Humanities and Geography, Imam Hoosein University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Sustainable agriculture requires identification and development of scientific methods that have an important role in optimizing water use, employment and income, community health, and non-oil exports. Significant economical and therapeutic value, market demand and high processing level of medical plants have caused the daily increasing growth of these plants around the world. Considering the climatic and geographical conditions in Iran, the development of these crops, especially in arid areas and semi-arid has doubled. Therefore, in the present study, climatic, topographic and socioeconomic criteria were selected as effective measures in the cultivation of Rosa Damascena and were weighed using the network analysis process and then the ArcGIS was used to digitize and combine the layers. After the formation of the regional spatial database, descriptive information of the maps was added, weighted overlapping in the GIS environment, and finally zoning the areas susceptible to cultivating Rosa Damascena. The results showed that three factors including annual rainfall, altitude, and mean annual temperature had maximum impact and slope parameter had the least impact on the quality and quantity of Rosa Damascena. Moreover, the zoning map showed that 38 percent of northern parts, 15.6 percent of central pats and 11 percent of western parts of the province, have the most suitable sites for Rosa Damascena cultivation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geographical information system
  • Network analysis
  • Rosa Damascena
  • Zoning
Alavizadeh S. A., Monazzam A. and Hosseinzadeh Kermani M. (2013). Possibility study of areas with potential cultivation of saffron in Kashmar plain using GIS. Saffron Agr. Tech., 1(1), 71-95 [In Persian].
 
Asgari M., Mashayekhan, A. and Ariapour, A. (2018). Indicator species for rangeland management by ANP-DEMATEL Method (Case Study: Nahavand Rangeland). J. Range. Sci., 8(3), 285-295.
 
Ashrafi A., Mikaniki J. and Dehghani M. (2013). Agro-ecological zoning and
evaluation of ecological potencies of south Khorasan for jujube plantation. Geogr. Plan. Space, 3(7), 67- 86 [In Persian].
 
Ashrafi V., Mirshekari B., Dashti Sh., Khalilvand E. and Farzaneh S. (2017).  Locating ornamental and medicinal saffron cultivation based on AHP in GIS environment in Ardabil Province. J. Ornam. Plant., 8(3), 155- 169.
 
Mishra A., Deep Sh. and Choudhary A. (2015). Identification of suitable sites for organic farming using AHP & GIS. Egypt. J. Remote Sens. Space Sci., 18(2), 181-193.
 
Nemati Lafmajani Z., Tabaei S. R., Lebaschi M. and Daneshkhah M. (2012). Path analysis of rosa damascene mill performance under different conditions.  Iran. J. Med. Arom. Plant., 27(4), 84- 100 [In Persian].
 
Piri I., Moosavi M., Taheri A., Alipur H., Shojaei S. and Mousavi A. (2018). The spatial assessment of suitable areas for medicinal species of Astragalus (Astragalus hypsogeton Bunge) using the analytic hierarchy process (AHP) and geographic information (GIS). Egypt. J. Remote Sens. Space Sci., In press.
 
Razmjoo M., Shahbazi F., Jafarzadeh A. and Moghadam M. (2016). Site speciation of susceptible strata for Damask rose cultivation (Case study: Sarab Medicinal and Industrial Plants Seed Production Station). Know. Water Soil, 26(1), 197-212 [In Persian].
 
Saaty T. L. (1980). The analytical hierarchy process: planning, priority setting, resource allocation. New York (NY): McGraw-Hill International Book Co.
 
Saaty T. L. (1999). Fundamentals of analytical network process. Proceeding of ISAHP 1999, Kobe, Japan.
 
Shojaei S., Alipur H., Hatefi A., Hashemi Nasab N. and Khosravi H. (2018). Locating Astragalus hypsogeton Bunge appropriate site using AHP and GIS. Spat. Inform. Res., 26(2), 223-231.
 
Tosan M., Alizadeh A., Ansari H. and Moghadam P. (2015). Evaluation of yield and identifying potential regions for Saffron (Crocus sativus L.) cultivation in Khorasan Razavi province according to temperature parameters. Saffron Agr. Tech., 3(1), 1- 12 [In Persian].
 
Vogeler I., Zabihi H., Ahmad A., Norsaid M., Golmohammadi M., Golein B. and Nilashi M. (2015). Land suitability procedure for sustainable citrus planning using the application of the analytical network process approach and GIS. Comput. Elect. Agri., 117(7), 114-126.