بررسی عوامل مؤثر بر شوری آب در رودخانه قزل‌اوزن

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 دکترای هیدروژئولوژی، شرکت مهندسین مشاور ری آب، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد هیدروژئولوژی، شرکت مهندسین مشاور ری آب، تهران، ایران

چکیده

مسئله شوری آب‌های سطحی توسط برونزدهای سطحی نمکی با توجه به کثرت و گستردگی سازندهای نمکی در ایران بسیار مهم و قابل‌توجه است. در این پژوهش علل تغییرات کیفیت آب رودخانه قزل‌اوزن در محدوده استان زنجان بررسی شد. در این راستا جهت بررسی دقیق عوامل مؤثر و همچنین میزان تأثیر هر یک از این عوامل بر تغییرات کیفیت آب، حوضه آبریز این رودخانه به 16 زیرحوضه تقسیم شد. بر اساس نمونه‌برداری و آنالیز نمونه آب از 14 نقطه در مسیر رودخانه‌ی قزل‌اوزن و آبراهه‌های منتهی به این رودخانه، وضعیت کیفیت آب بررسی شد. اطلاعات حاصل از نتایج آنالیزها نشان می‌دهد که تیپ و رخساره غالب آب در این رودخانه، کلروره سدیک می‌باشد. همچنین کیفیت آب برای مصرف کشاورزی در رده نامناسب قرار دارد. در ادامه بر اساس اطلاعات موجود و بازدیدهای متعدد میدانی، میزان بار شوری به‌عنوان یک پارامتر پیشنهادی معرفی و در هر حوضه محاسبه شد. بر این اساس در محدوده استان زنجان، سالانه حدود ton 4359 املاح از طریق آب بلااستفاده چشمه‌ها وارد رودخانه قزل‌اوزن می‌گردد. همچنین به‌منظور بررسی تمامی عوامل مؤثر بر تغییر کیفیت آب رودخانه، مطالعات میدانی زیادی به‌عمل‌آمده و نتایج حاصل از این بررسی‌ها نشان می‌دهد که وجود سازندهای تبخیری و کربناته در منطقه، ارتباط رودخانه با میان لایه‌های نمکی، تبخیر در حوضه‌های بسته و در نهایت تشکیل رسوبات تبخیری در حاشیه رودخانه از عوامل اصلی شور­شدن آب رودخانه قزل‌اوزن در محدوده استان زنجان می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the Factors Affecting the Salinity of the Ghezelozan River Water

نویسندگان [English]

  • Mehdi Eilbeigy 1
  • Reza Jamour 2
1 PhD of Hydrogeology, Rey Ab Consulting Engineers Company, Tehran, Iran
2 M.Sc. of Hydrogeology, Rey Ab Consulting Engineers Company, Tehran, Iran
چکیده [English]

The issue of salinity of surface waters by saline surface outcrop is very important due to the abundance and extent of salt formations in Iran. In this research work, the causes of water quality changes in the Ghezelozan River in Zanjan province was investigated. In order to investigate the effective factors as well as the effect of each factors on water quality changes, the catchment area of ​​this river was divided into 16 sub basins. Based on sampling from 14 points along the Ghezeloazn River and the rivers that flow to this river and their analysis, the status of water quality was investigated. The data from the results of analyzes show that the main type and facies of this river are sodic chlorine. Water quality is also inadequate for agriculture. In the following, based on the available information and field observations, salinity load was introduced as an innovative parameter calculated for each basin. Accordingly, in the Zanjan province, about 4359 tons of salts discharged into the Ghezelozan River through unused water. Moreover, in order to investigate all factors affecting the quality of river water, a lot of field studies were done and the results of these studies show that the presence of evaporative and carbonate formations in the region, the river link with saline layers, evaporation in closed areas, and eventually evaporation of sediments on the margin of the river are the main factors of saltinification of the Ghezelozan river are in Zanjan province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Causes of Salinity
  • Evaporative Formation
  • Ghezelozan river
  • Water Quality
  • Water type

Abbassi H., Aleni M. R., Feiznia S., Darwish M., Ahmadian M. and Shahbazi A. (2015). Effects of geological formations on desertification in the mond watershed. Iran. J. Range Desert Res., 3, 583-594 [In Persian].

 

Akhundi L., Nazari A., Ahmadi J. and Nakhaee M. (2011). Ghomroud river zoning based on NSFWQI water quality index using GIS geographic information system. Fourth Iranian Water Resources Management Conference, Tehran [In Persian].

 

Ali Ghardashi A., Asadi M. and Safari N. (2016). Investigating the rate and causes of salinity of surface water resources in the country review study. First International Conference of Water, Environment and Sustainable Development, Ardabil [In Persian]

 

Bahrami M., Moazed H., Zarei H. and Sadeghi Lari A. (2009). Investigating the effect of gachsaran formation on the water quality of the Zohreh River in Kohgiluyeh and Boyer Ahmad. 8th International River Engineering Workshop, Ahvaz [In Persian].

 

Fakouri Dekahi B., Mazaheri M. M. and Mohammad Vali Samani J. (2018) Evaluation of Karun River water salinity reduction strategies using management scenarios. Amirkabir J. Civil Eng., 50(2), 245-256 [In Persian].

 

Feiznia S. (1999). Descent due to the geological characteristics of Iran: case study of Salt Domes. Desert, 2(1), 47-58 [In Persian].

 

Gorji M. and Refahi H. (1994). Investigating the causes of salinity of the Aji Chai River and how to optimally utilize its water. Seventh Seminar of the National Irrigation and Drainage Committee, Tehran [In Persian].

 

Goushe J. (1981). Geology, geomorphology and hydrology of the salt lands (translated by Ahmad Motamed and Faramarz Pourmotamed), Tehran University Press, Tehran [In Persian].

 

Kalmer J., Braun. M. and Fabian, I. (2010). Hydrochemical study of the source region of ler (ER) stream in Satu Mare (Szatmar) county, Romania. Studia Universitatis” Vasile Goldis”. Seria Stiintele Vietii., 20(4), 57-65.

 

Khazaei M., Padiyab M. and Feiznia S. (2013). The effect of diapir on water and soil resources salinity (Diapir of Shah Kakan River Basin, Yasouj). Geogr. Develop., 32, 15-28 [Persian].

 

Reissi E. (1997). The effect of gaztavile salt domes on adjacent karstic and alluvial waters. First Annual Conference of the Iranian Geological Society [In Persian].

 

Ruhi H., Kalantary N., Mohammad Behzad H. R. and Daneshiyan H. (2013). The study of factors affecting the chemical properties of groundwater (a case study of Albaji Plain). J. Adv. Appl. Geol., 3(9), 1-9 [In Persian].

 

Sajedi Mian Ab Z., Kalantari N. and Mozafarizadeh J. (2012). Effect of PersianGulg saline water on quality of Asaluyeh plain groundwater and determine the origin of NaCl anomaly. Iran J. Health Environ., 5(1), 63-76.

 

Tahmasebi A. (1998). Investigating the factors affecting the salinity of water and soil and the development of deserts in the area of ​​the eshtehard Salt River. Master's Dissertation in Desertification, Faculty of Natural Resources, Tehran University, Tehran [In Persian].

 

William W. (2001). Anthropogenic salinization of inland water. Hydrobio., 329-337.