بررسی روند تغییرات کیفیت آب رودخانه زاینده‌رود در دوره‌های خشکسالی و ترسالی

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 آستاد، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استادیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

امروزه خشک­سالی به عنوان یکی از پدیده‌های محیطی شناخته شده است که تاثیر مهمی بر کیفیت آب دارد. هدف از انجام این تحقیق به­دست آوردن رابطه بین وقوع خشک­سالی و کیفیت آب در حوزه آبخیز زاینده رود بود. با توجه به تأثیر خشک­سالی بر کیفیت منابع آب و همچنین تعیین تیپ آب و بررسی ارتباط آن با عوامل محیطی، در مطالعه حاضر داده‌های حاصل از آنالیز شیمیایی با استفاده از نرم افزار AqQa مورد بررسی و پردازش قرار گرفت. سپس تیپ شیمیایی منابع و همچنین رابطه خشک­سالی با کیفیت آب تعیین گردید. منطقه مورد مطالعه رودخانه زاینده‌رود بود که دارای پنج ایستگاه هیدرومتری با دوره آماری مشترک 34 سال می‌باشد. دو ایستگاه قبل از سد و سه ایستگاه بعد از سد تنطیمی واقع شدند. در این دوره آماری با استفاده از شاخص‌های خشک­سالی SPI و RDI سال‌های خشک و تر از یکدیگر تفکیک شده، سپس حداکثر خشک­سالی و ترسالی مشترک در پنج ایستگاه تعین شد و داده‌های کیفیت آب در سال‌های خشک و تر مقایسه گردید. بر‌اساس نتایج به­دست آمده، با وقوع خشک­سالی‌ها میزان غلظت یون‌ها در منابع آب افزایش یافته و با وقوع تر‌سالی غلظت یون‌ها در آب بهبود یافته­است. طوری­که در ایستگاه اسکندری یون منیزیم در سال خشک 37٪  افزایش و در ایستگاه پل زمان‌خان یون سولفات در سال خشک 56٪  افزایش یافته است. تیپ آب موجود در هر ایستگاه از نوع سدیم بیکربنات بود که می‌تواند مربوط به عامل زمین­شناسی باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Trend Investigation of Water Quality Variations in Zayande-Roud River During Dry and Wet Years

نویسندگان [English]

  • Ali Talebi 1
  • Mohammad Reza Elmi 2
  • Fatemeh Rajabi Mohammadi 3
  • Sara Parvizi 3
1 Professor, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran
2 Assist. Professor, Department Environment, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran
3 M.Sc. Alumni, Department of Watershed Management Engineering, Faculty of Natural Resources, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Nowadays, drought is known as one of the environmental phenomena that has important impact on water quality. The aim of this study was to obtain a relationship between drought and water quality in Zayande-Roud watershed. With respect to the impact of droughton water qualityand also determining the type of water and its relationship with environmental factors, in this study, chemical characteristics of water were investigated using AqQasoftware. Then, chemical type of water resources and its relationship between drought and water quality was determined. The study area was Zayande-Roud River that has five hydrometric stations with 34 years common data. Two stations were located before dam and three stations after dam. In this period, using drought indices (SPI and RDI), dry and wet years were separated from each other, then maximum common dry and wet years were determined in five stations. Then, water quality data were compared in dry and wet years. Based on the results obtained, with the occurrence of drought, the concentration of ions in water has increased and in wet years the concentration of ions in water has improved. As example in Eskandari station, magnesium ion has increased by about 37% in dry years and the rate of sulfate ion in Pol-e-Zaman Khan station has increased by 56% in dry years. Water type in each station was sodium bicarbonate that can be related to geological factors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • AqQa Software
  • Drought
  • Water Quality
  • Zayande-Roud
  • RDI
  • SPI