مقایسه چند عصاره گیر شیمیایی جهت تعیین روی قابل استفاده آفتابگردان در تعدادی از خاک های آهکی آلوده به فلزات سنگین

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استاد، گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

چکیده

عنصر روی یکی از عناصر غذایی کم‌نیاز گیاه محسوب می‌شود و اغلب کمبود آن در خاک‌های آهکی گزارش می‌شود. مقدار روی کل خاک، ضرورتاً بیان‌گر قابلیت ‌استفاده روی برای گیاه نیست. بنابراین یافتن عصاره‌گیرهای مناسب، به منظور تخمین روی قابل‌استفاده گیاه در خاک حائز اهمیت می‌باشد. با توجه به اینکه در خاک‌های آهکی آلوده به فلزات سنگین در ایران اطلاعات کمی در رابطه با روی قابل ‌استفاده در دسترس است، لذا ارزیابی وضعیت روی قابل ‌استفاده برای گیاهان به­وسیلۀ عصاره‌گیرهای شیمیایی بسیار مهم و ضروری است. هدف این پژوهش ارزیابی روش‌های عصاره‌گیری مهلیچ 3،AB-DTPA و DTPA-TEA در برآورد روی قابل‌ استفاده آفتابگردان در نه خاک آلوده به فلزات سنگین بود. شاخص‌های گیاه آفتابگردان شامل ماده خشک، غلظت و جذب روی در یک آزمایش گلدانی تعیین شدند. نتایج نشان­داد در خاک‌های آلوده، بیشترین مقدار روی با روش AB-DTPA و کمترین مقدار آن با روش DTPA-TEA عصاره‌گیری شد. در خاک‌های آلوده روی عصاره‌گیری‌شده با DTPA-TEA با غلظت و جذب روی همبستگی معنی‌داری داشت (78/0=r). همچنین بین روی عصاره‌گیری‌شده با مهلیچ 3 با غلظت (68/0=r) و جذب روی گیاه (80/0=r) همبستگی معنی‌داری وجود داشت. به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که روش‌های DTPA-TEA و مهلیچ 3 توانایی برآورد روی قابل‌استفاده آفتابگردان در خاک‌های آلوده را دارا می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparison of Several Chemical Extracts for the Determination of Zinc Bioavailability to Sunflower in Heavy Metal-Contaminated Calcareous Soils

نویسندگان [English]

  • Mohamad Rahmanian 1
  • Ali Reza Hosseinpur 2
1 Assist. Professor, Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 Professor, Department of Soil Science, Department of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran
چکیده [English]

Zinc is one of the essential micronutrients for plant growth and its deficit is often reported in calcareous soils. The total amount of soil Zn does not necessarily indicate Zn availability for plant. Therefore, finding an appropriate extractant, in order to estimate plant available Zn in soil is important. Considering that little information in Iran is available regarding available Zn, in heavy metals contaminated calcareous soils, therefore, assessment of status of available Zn for plants by chemical extractants is very important and necessary. The aim of this research was to assess extraction methods Mehlich 3, AB-DTPA and DTPA-TEA to estimate the sunflower available Zn in 9 contaminated soils. Sunflower plant parameters including dry matter, concentration, and Zn uptake were determined in a pot experiment. The results showed that in contaminated soils, the highest concentration of Zn by use of AB-DTPA and the lowest concentration of Zn by use of DTPA-TEA were extracted. Moreover, in contaminated soils significant correlation wasfound between extracted Zn by DTPA-TEA with concentration and Zn uptake (r=0.78). There were significant correlations between extracted Zn by Mehlich 3 with concentration (r=0.68) and Zn uptake by plant (r=0.80). Thus, it can be concluded that DTPA-TEA and Mehlich 3 methodes can be used to estimate the ability of sunflower-available Zn in contaminated soils.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sunflower
  • Calcareous soils
  • Zn
  • Extracts
  • heavy metals