ارزیابی تاثیر ویژگی‌های فیزیکی- شیمیایی خاک بر گسترش فرسایش خندقی ‏(مطالعه موردی: شهرستان دره شهر)‏

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 دکترای علوم و مهندسی حفاظت آب و خاک، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 دانشجوی دکترای ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش به‌منظور ارزیابی تأثیر ویژگی‌های فیزیکی- شیمیایی خاک بر گسترش خندق در شهرستان دره ‌شهر استان ایلام انجام شد. در همین راستا تعداد 36 خندق در پهنه خندقی دره شهر در استان ایلام انتخاب شدند. سپس خصوصیات ژئومتری و خصوصیات فیزیکی-شیمیایی خاک خندق‌ها با استفاده از عکس‌های هوایی، نقشه‌های رقومی مربوطه و عملیات‌ میدانی مشخص شدند. برای تعیین میزان اثرگذاری این عوامل بر روی هریک از مشخصات ژئومتری خندق و رابطه بین متغیرهای وابسته و مستقل با استفاده از رگرسیون چند متغیره به دست آمد. نتایج نشان داد که میزان شوری، نسبت سدیم قابل جذب و سدیم محلول دارای بیشترین ضریب تأثیر و بیشترین نقش را در گسترش خندق دارند. حال‌آنکه میزان مواد آلی و مجموع کلسیم و منیزیم چون نقش چسبندگی و فولکوله کردن خاک را داشته مانع از گسترش خندق می‌شوند. همچنین بر اساس مدل گسترش سطح مقطع میزان نسبت سدیم قابل جذب و سدیم تبادلی دارای بیشترین ضریب تأثیر در افزایش سطح مقطع است. میزان گچ و مجموع کلسیم و منیزم بیشترین نقش را در مهار و جلوگیری از گسترش ابعاد خندق ایفا کردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessment the impact of soil physicochemical characteristics on the development of gully erosion (Case study: Darrehshahr Township)

نویسندگان [English]

  • Ghobad Rostamizad 1
  • zahra Khanbabaei 2
1 Department of Soil and Water Conservation, Faculty of Science and Engineering, University Ilam, Ilam, Iran
2 PhD Scholar, Department of Geomorphology, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

This study was performed to evaluate the effect of soil physicochemical characteristics on the
gully expansion in the Darrehshahr Township of Ilam Province, Iran. In this regard, 36 gullies
were selected. The soil physicochemical properties and geometry characteristics of gullies
were tested using aerial photography, the digital maps, and field operations. The multiple
regression was used to determine the impact of these factors on each gully geometry
characteristics and to establish relationship between dependent and independent variables.
The results showed that EC, SAR, and Na+ have the highest impact and play the most
important role in the development of gully. Whereas amount of organic matter and total of
Ca+++Mg++ prevent gully development because of their soil adherence and flocculating
nature. Moreover, based on the cross-section development model, the amount of SAR and the
Na+ had the highest impact in the increasing cross section of gully. However, the amount of
gypsum and total of Ca++ and Mg++ play the most important role in control and prevent of the
gully development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geometric Characteristics
  • Multiple regression
  • Gully Erosion
  • Soil Physico-Chemical Characteristics
  • Aerial Photo