تعیین سهم سازندهای زمین شناسی در تولید رسوب با استفاده از روش انگشت نگاری رسوب‏ (مطالعه موردی: حوزه آبخیز دریاچه زریوار کردستان)

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 استاد، گروه آبخیزداری،دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

چکیده

یکی از روش‌های مؤثر در شناسایی منابع رسوب و فرسایش، شناسایی سازندهای حساس به فرسایش در حوضه می‌باشد که این امر را می توان با استفاده از روش ردیابی ژئوشیمیایی انجام داد. در این پژوهش با توجه به رسوبزایی بالای بخش جنوب غربی حوزه آبخیز دریاچه زریوار و وجود سازه‌های آبخیزداری احداث شده در این محدوده،  نمونه‌های رسوب ریزدانه با استفاده از روش ردیابی ژئوشیمیایی مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از این روش درصد اشتراک سنگ‌ها و سازندها در بخش ریزدانه تعیین و نقشه فرسایش‌پذیری مواد زمین شناسی بر اساس این روش تهیه شد. نتایج نشان داد که واحد سنگ شناسی SK-Hf متشکل از اسکارن و کمی هورنفلس و با درصد اهمیت نسبی 54/82 بیشترین پتانسیل رسوبزایی را در منطقه مورد مطالعه داراست.  همچنین واحد سنگی Qla با درصد اهمیت نسبی 37/8 کمترین پتانسیل رسوبزایی را دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند در شناسایی پتانسیل رسوبزایی سازندها و کنترل فرسایش و رسوب مفید باشد.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Determining the Sediment Yield of Geological Formation using Sediment Fingerprinting (Case Study: Kurdistan Zarivar Lake Watershed)

نویسندگان [English]

  • Sadat Faiznia 1
  • Seyyed Dana Hesami 2
1 Professor, Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
2 M.Sc., Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
چکیده [English]

One of the effective method in identification of sediment sources and erosion is recognition of erodible formation in drainage basin witch can be performed by using geochemical tracing method. In this research, due to high sediment production of south west part of Zarivar Lake Drainage Basin presence of small dams in this part, fine sediment sample were investigated using geochemical method. The percentage of contribution of lithological units and formation in fine-grained sediment portion was determined and erodibility map of geological materials was prepared using this method. Geochemical studies showed that SK-Hf lithological unit consisting of skarn and small hornfels with relative importance of 82.54% has the highest amount of sediment yield potential in the studied area and Qla lithological unit with relative importance of 8.37% has the lowest of sediment yield potential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zarivar lake
  • SK-Hf
  • geochemical tracing
  • sediment yield potential
Amiri M. Mohseni M. and Ahmadian M. (2002). Fingerprinting colloids (clays) and silty water spreading station Kaboudarahang. Soil Conservation and Watershed Management Research Center, Final Report [In Persian].

 

Bottrill L. J., Walling D. E. and Leeks G. J. L. (2000). Using resent over bank deposits to investigate contemporary sediment sources in larger river basins. In: Foster, I. D. L. (Ed.), Tracers in geomorphology, Wiley, Chichester, 369-387.

 

Carter J., Owens P. N., Walling D. E. and Leeks G. J. L. (2003). Fingerprinting suspended sediment sources in a large urban river system. Sci. Total Environ., 314–316, 513-534.

 

Collins A. L., Walling D. E. and Leeks G. J. L. (1998). Use of composite fingerprinting to determine the provenance of the contemporary suspended sediment load transported by rivers. Earth Surf. Proc. Land., 23, 31-52.

 

Foster I. D. L., Lees J. A., Jones A. R., Chapman A. S. and Turner S. E. (2002). The possible role of agricultural land drains in sediment delivery to a small reservoir, Worcestershire, UK: a multiparameter fingerprint study, In: Hodgkinson, R., (Ed.), The Structure, Function and Management Implications of Fluvial Sedimentary Systems, IAHS Publ. No. 276: 433-442.

 

Garzanti E., Ando S., Vezzoli G., Megid A. and Kammar A. (2006). Petrology of Nile River sands (Ethiopia and Sudan): Sediment budgets and erosion patterns. Earth Planet. Sci. Let., 252, 327-341.

 

Hakim-Khani S. (2006). The use of tracers in finding the origin of fine-grained in water sediments (case study: water spreading station basin Poldasht). [In Persian].

 

Krause A. K., Franks S. W., Kalma J. D., Rowan J. S. and Loughran R. J. (2003). Multi-parameter fingerprinting of sediment deposition in a small gullied catchment in SE Australia. Catena, 53, 327348.

 

Kelley D. W., Brachfeld S. A., Nater E. A. and Wright Jr. H. E. (2006). Sources of sediment in Lake Pepin on the Upper Mississippi River in response to Holocene climatic changes. J. Paleolimnol., 35, 193-206.

                                                 

Koohpeima A. (2008). Evaluation of sediments behind the watershed structures and its relationship with the characteristics of the basin (Semnan Province), M.Sc. Dissertation, Department of Natural Resources, Tehran University, Iran. [In Persian].

 

Moazami M. (2006). Source studies of the fine-grained water deposits using fingerprinting sediment method, M.Sc. Dissertation, Watershed Management, Natural Resources Faculty, Tehran University, 158 pages. [In Persian].

 

Owens Philip N., Desmond E., Walling Graham J. L. and Leeks. (1999). Use of floodplain sediment cores to investigate recent historical changes in overbank sedimentation rates and sediment sources in the catchment of the River use, Yorkshire. Catena, 36, 21–47.

 

Owens P. N., Blake W. H. and Petticrew E. L. (2006). Changes in sediment sources following wildfire in mountainous terrain: a paired-catchment approach, British Columbia, Canada. Water, Air Soil Pollut., 6, 637-645.

 

Polyakov V. O. and Nearing M. A. (2004). Rare earth element oxides for tracing sediment movement. Catena, 55, 255-276.

 

Rowan J. S., Goodwill P. and Franks S. W. (2000). Uncertainly estimation in fingerprinting suspended sediment sources. In: Foster, I.D. L. (Ed.), Tracers in Geomorphology, 279-290.

 

Russell M. A., walling D. E. and Hodgkinson R. A. (2001). Suspended sediment sources in two small lowland agriculture catchments in the UK. J. Hydrol., 252, 1-24.

 

Soster F. M., Matisoff G., Whiting P. J., Fornes W., Ketterer M. and Szechenyi,S. (2007). Floodplain sedimentation rates in an alpine watershed determined by radionuclide techniques. Earth Surf. Proc. Land., 32(13), 2038-2051.

 

Younes-zade S. (2009). Source studies of the sediment behind watershed structures for study of erodibility (Case Study: Watershed estuary and Sefidarak Hashtgerd), Master's Dissertation [In Persian].

 

Walling D. E. (2005). Tracing suspended sediment sources in catchments and river systems. Sci. Total Environ., 344 (1–3), 159–184.

 

Walling D. E., Collins A.L. (2008). The catchment sediment budget as a management tool. Environ. Sci. Policy, 11, 136 – 143.

 

Zhang C., Wang L. J., Li G., Dong S., Yang J. and Wang X. (2002). Grain size effect on multi-element concentrations in sediments from the intertidal flats of Bohai Bay, China. Appl. Geochem., 17, 59-68.