پایش ژئوشیمیایی و زمین زیست محیطی عناصر اصلی و فرعی در رسوبات ساحلی جزیره هرمز (خلیج فارس) و ترسیم نقشه های هم پراکنش

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان هرمزگان، بندر عباس

2 دکتری رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، گروه زمین‌شناسی و پژوهشکده جنگل‌های حرا، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس

3 دکتری رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس

4 کارشناس ارشد سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس

چکیده

 بررسی آلودگی رسوبات ساحلی از لحاظ زیست‌محیطی و بوم‌شناسی از اهمیت خاصی برخوردار است. لذا، هدف این مطالعه تعیین آلودگی‌های زیست‌محیطی و تهیه نقشه توزیع ژئوشیمی پراکندگی عناصر در رسوبات ساحلی جزیره هرمز در شمال تنگه هرمز، می‌باشد. برای این منظور 27 نمونه رسوبی تا عمق 10 سانتی‌متری از سطح رسوبات برداشت گردید. بر روی آن‌ها آزمایش‌های پایه رسوب‌شناسی و آنالیز ترکیب ژئوشیمیایی به روش فلورسانس اشعه X (XRF) انجام گرفت. سپس نقشه توزیع پراکندگی عناصر به روش کریجینگ خطی در محیط نرم‌افزاری GIS ترسیم شد. کانی‌شناسی رسوبات با استفاده از مطالعه XRF نشان داد که مجموعه‌ای از کانی‌های هماتیت، کلسیت، کوارتز، فلدسپات، پلاژیوکلاز، دولومیت، آراگونیت، کانی‌های رسی و کانی‌های سنگین از اجزا متشکله رسوبات هستند. هم‌چنین محاسبه شاخص‌های زیست‌محیطی مولر Igeo)) و ضریب غنی‌شدگی EF)) نشان داد رسوبات نوار ساحلی جزیره هرمز نسبت به عناصر Cr، As و Pb دارای آلودگی هست. بر اساس مطالعه رسوب‌شناسی و ژئوشیمی رسوبی از یک‌سو و از سوی دیگر با بررسی و تفسیر نقشه‌های توزیع پراکندگی عناصر، مشخص شد دگرسانی و فرسایش واحدهای سنگی رخنمون یافته سری هرمز در مرکز این جزیره تحت شرایط آب‌وهوای گرم و مرطوب، منشأ این عناصر در رسوبات ساحلی جزیره هرمز هستند. منشأ آلودگی عنصر کروم ناشی از فعالیت‌های انسان‌زاد تشخیص داده شد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Geochemical and environmental monitoring of the major and minor elements in coastal sediments of Hormoz Island coasts and drawing its distribution maps

نویسندگان [English]

  • Mahdi Gholamdokht Bandari 1
  • Payman Rezaee 2
  • Mansour Ghorbani 3
  • Mohammad Kamangar 4
1 M.Sc. of Sedimentology and Sedimentary Lithology, Department of Natural Resources and Watershed, Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
2 PhD of Sedimentology and Sedimentary Lithology, Department of Geology and Mangrove Forest Research Institute, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
3 PhD of Sedimentology and Sedimentary Lithology, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
4 M.Sc. of Remote Sensing and GIS, Department of Geography, Faculty of Basic Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran
چکیده [English]

Assessing pollution of coastal sediments is environmentally and ecologically important. Therefore, the aim of this study was to determine environmental pollution and to prepare the geochemical distribution map of elements in the coastal sediments of Hormoz Island at the north of Hormoz Strait. For this purpose, 27 sediment samples were taken to a depth of 10 cm from the surface sediments. These samples were analyzed for the elemental composition using X-ray fluorescence method (XRF). The elemental spatial distribution was mapped using linear Kriging method in GIS environment. The sediments mineralogical analysis using XRF showed that the sediment is mainly consisted of a collection of minerals such as hematite, calcite, quartz, feldspar, plagioclase, dolomite, aragonite, clay minerals and heavy minerals. Calculating the Muller environmental indices (Igeo) and enrichment factor (EF) showed that the sediments of the coastal strip of the Hormuz Island are contaminated with Cr, As, and Pb. Based on the sedimentology and sedimentary geochemistry on one hand and refereeing to interpreting the distribution maps on the other hand, it became clear that alteration and erosion of rock units exposed in the center of the Hormuz Island series under hot and humid weather conditions are the source of these elements. Source of chromium is caused by anthropogenic activities.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pollution
  • Coastal Sediments
  • Hormoz Island
  • GIS